تجارت سودمند از منظر قرآن کریم

به گزارش ایکنا از همدان، جواد سعیدی، مدرس علوم قرآنی در همدان در سخنانی پیرامون قرآن کریم، اظهار کرد: خدای متعال در آیات شریفه 10 الی 13 سوره مبارکه صف اینچنین می فرماید «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلی‏ تِجارَةٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِیمٍ * تُؤْمِنُونَ باللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجاهِدُونَ فِی سَبیلِ اللَّهِ بأَمْوالِکُمْ وَ أَنْفُسِکُمْ ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ* یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَ یُدْخِلْکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ مَساکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ ای کسانی که ایمان آورده ‏اید! آیا شما را بر تجارتی که از عذاب دردناک (قیامت) نجاتتان دهد، راهنمایی کنم؟ به خدا و رسولش ایمان آورید و با اموال و جان هایتان در راه خدا جهاد کنید که این برای شما بهتر است، اگر بدانید. (در این صورت،) خداوند گناهان شما را می ‏آمرزد و به باغ ‏هایی که نهرها از زیر آنها جاری است و خانه ‏های دل پسند در بهشت ‏های جاودان واردتان می کند. این رستگاری بزرگی است.»

خداوند در این آیات به تجارتی سودمند و بی نظیر اشاره دارد، اصولا تعبیر به تجارت آن هم تجارتی پرسود برای تحریک مهمترین انگیزه های انسان است، انگیزه جلب منفعت و دفع ضرر، چراکه این تجارت الهی نه تنها سودآور است بلکه عذاب الیم را نیز دفع می کند.

امام هادی(ع) در روایت ارزشمندی می فرمایند «إنّما الدُّنیا سوقٌ رَبحَ فیها قَومٌ و خَسِرَ آخَرُونَ؛ دنیا مانند بازاری است که عده ای در آن سود می برند و عده ای دیگر به خسران می افتند.»

در دنیای امروزی و مادی ما انسان ها، تجارت به عنوان راهی برای به دست آوردن سود و سرمایه شناخته می شود، اما قرآن کریم و آموزه های اهل بیت علیهم السلام، ما را به نوع دیگری از تجارت دعوت می کنند که به سودی فراوان و بی نظیر بشارت می دهد و نفس انسان را از عذاب نجات داده و او را به سوی سعادت ابدی رهنمون می سازد. این تجارت معنوی، مبتنی بر ایمان و عمل صالح است که بزرگ ترین دستاورد آن، آرامش درونی و نعمت های اخروی خواهد بود.

قاعدتا یک تجارت دارای ارکان مختلفی از جمله خریدار، فروشنده، کالا و جنس، و قیمت و ثمن است.

باتوجه به آیات شریفه 10 الی 13 سوره مبارکه صف، خریدار خداوند و فروشنده انسان های باایمان، متاع جان ها و اموال ایشان و بها و قیمت آن هم انواع نعمت های دنیوی و اخروی است.

ایمان به خدا و جهاد با مال و جان شرط تجارت سودمند است. یکی از اهداف مهم سوره مبارکه صف، دعوت انسان ها به ایمان و جهاد است، آیات مورد بحث نیز تاکیدی بـه این نکته دارند که شرط تجارت سودمند، ایمان به خدا و جهاد در راه او با جان و مال است که با یک سوال از اهل ایمان آغاز می گردد، «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلی‏ تِجارَةٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِیمٍ».

باتوجه به اینکه نجات از انواع عذاب های دنیوی و اخروی از خواسته های بسیار مهم و اساسی اهل ایمان است بلافاصله بـا ایـن سؤال دلها را به سوی خود جذب کرده، و بی آنکه منتظر پاسخ آنها باشد، بـه شرح آن تجارت پرسود پرداخته، می افزاید «تُؤْمِنُونَ باللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجاهِدُونَ فِی سَبیلِ اللَّهِ بأَمْوالِکُمْ وَ أَنْفُسِکُمْ و آن اینکه به خدا و رسول او ایمان بیاورید و در راه خداوند بـا امـوال و جان هایتان جهاد کنید.»

ایمانی عمیق و خالص است که بـتـوانـد سـرچـشـمـه ایـثار و فداکاری و جهاد با مال و جان گردد. و در هـر صورت باید این دو جهاد با جان و مال با یکدیگر توأم گردد تا پیروزی فراهم شـود و اگر می بینیم جهاد با مال مقدم داشته شده نه به خاطر آن است که از جهاد با جان مهم تر است، بلکه به علت آن است که مقدمه آن محسوب می شود چراکه ابزار جهاد از طریق کمک های مالی فراهم می گردد.

با عنایت به اینکه خدای متعال نیازی به این تجارت پرسود نداشته و بلکه تمام منافع آن دربست به مؤمنان تعلق می گیرد از این رو در انتهای آیه می فرماید «ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ.»

با توجه به اینکه سـه رکن اساسی از ارکان ایـن تجارت بـزرگ و بی نظیر مشخص شد خـریـدار خدا است، فروشنده انسان های با ایمان و متاع جان ها و اموالشان، اکنون نوبت به رکن چهارم می رسد که بهای این معامله عظیم است.

می فرماید هر گاه چنین کنید خداوند گناهانتان را می بخشد و شما را در باغ هائی از بهشت که نهرها از زیر درختانش جاری است و در مسکن های پاکیزه در بهشت جاویدان جای می دهد، و این پـیـروزی عـظیمی است «یغفر لکم ذنوبکم و یدخلکم جنات تجری من تحتها الانهار و مساکن طیبة فی جنات عدن ذلک الفوز العظیم».

با تدبر در این آیات می بینیم که در اولین مرحله از پاداش اخروی نخست به سراغ آمرزش گناهان می رود چراکه بیشترین ناراحتی فکر انسان از گناهان او است، وقتی آمرزش و غفران مسلم شد غصه ای ندارد، این تعبیر نـشـان می دهد که نخستین هدیه الهی به شهیدان راهش این است که تمام گناهانشان را می بخشد.

یاری خداوند و امدادهای الهی و پیروزی و موفقیت از جمله پاداش الهی است که در ادامه می فرماید «اخری تحبونها نصر من الله و فتح قریب و نعمت دیگری که آن را دوست دارید و مورد علاقه است به شما می بـخـشـد، و آن یـاری خـداونـد، و پیروزی نزدیک است». انشاءالله که در این ربیع القرآن که ماه رحمت، مغفرت و برکت بود ما هم در زمره سود کنندگان در این تجارت عظیم باشیم.

انتهای پیام